15 września br. Komisja Europejska opublikowała projekty: rozporządzenia ustanawiającego ramy przenoszenia umiejętności i kwalifikacji oraz zmieniającego rozporządzenie 2018/1724, zmiany dyrektywy 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji obywateli państw trzecich, rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie 2019/1149 w celu wzmocnienia Europejskiego Urzędu ds. Pracy. Wchodzą one w skład zapowiadanego Pakiet na rzecz sprawiedliwej mobilności pracowników (Fair Labour Mobility Package).
Mimo, że pakiet nie zmienia przepisów regulujących warunki i zasady wykonywania przewozów drogowych przepisu transportowego, to jednak zmienia otoczenie, w którym przewóz międzynarodowy jest obsługiwany, dokumentowany i kontrolowany. Wydaje się, że największy wpływ na transport będzie miała reforma Europejskiego Urządu ds. Pracy (ELA), dotycząca takich obszarów jak: delegowanie kierowców, dane z IMI i ERRU, analizę ryzyka oraz wspólnych kontroli.
Reforma Europejskiego Urzędu do spraw Pracy (ELA)
Projekt włącza do zakresu działania ELA dyrektywę 2020/1057 ustanawiającą szczególne reguły delegowania kierowców w transporcie drogowym. Obejmuje także projektowany unijny interfejs publiczny połączony z IMI dla deklaracji delegowania.
- ELA ma otrzymać dostęp do Europejskiego Rejestru Przedsiębiorców Transportu Drogowego ERRU na potrzeby koordynowania kontroli oraz analiz i ocen ryzyka.
- ELA ma uzyskać dostęp do danych z IMI i EESSI.
- ELA będzie mogła proponować skoordynowane lub wspólne kontrole z własnej inicjatywy, a nie tylko reagować na wnioski państw.
- ELA będzie mogła sporządzać operacyjne analizy ryzyka, które posłużą m.in. do wyboru kontrolowanych przewoźników.
Proponowane zmiany zwiększają nadmierną ekspozycję na kontrolę dla dużych, widocznych na europejskim rynku przedsiębiorstw. Niespójności między deklaracjami delegowania, danymi przedsiębiorstwa, rzeczywistą organizacją pracy, wynagrodzeniem i ubezpieczeniem społecznym będą zwiększały ryzyko kontroli. Błąd w systemie, nieaktualny wpis albo rozbieżność między bazami może uruchomić analizę ryzyka, nawet jeżeli powstał bez zamiaru naruszenia prawa. Stąd jakość danych stanie się ryzykiem prawnym. Z kolei dla małych przewoźników, przyjęcie zaproponowanych rozwiązań oznacza relatywnie większy koszt tzw. gotowości kontrolnej. Gdyż w praktyce wymusza przyjęcie stałych procedur weryfikacji dokumentów oraz możliwości szybkiego odtworzenia przebiegu przewozu oraz statusu kierowcy.
Kwalifikacje obywateli państw trzecich
Regulacje zwarte w projekcie mają m.in. dotyczyć obywateli państw trzecich legalnie przebywających w państwie członkowskim, osoby ubiegające się o wizę długoterminową lub zezwolenie na pobyt oraz część osób aplikujących zdalnie.
Część rozwiązań może kazać się przydatna dla pracodawców rekrutujących pracowników spoza UE. Dotyczy to m.in.:
- Ustalenia jednolitych zasad oceny kwalifikacji tak, aby państwo członkowskie nie wymagało równoległego, odrębnego postępowania w tej sprawie
- Dostępności zdalnych i elektronicznych procedur uznania kwalifikacji zagranicznych pracowników
- Zapewnienia legalnie przebywającej osobie, która odpowiednio wcześnie złożyła wniosek i aktywnie szuka pracy w danym zawodzie, ważności odpowiednich ezwoleń na czas procedury.
W teorii proponowane rozwiązania mogą skrócić czas rekrutacji dzięki połączeniu oceny kwalifikacji z postępowaniem pobytowym oraz obsłudze zdalnej, zmniejszyć koszty tłumaczeń i legalizacji i zwiększyć stabilność procesu zatrudnienia osoby już przebywającej w UE dzięki utrzymaniu ważności zezwolenia na pobyt w określonych sytuacjach. W praktyce proponowane rozwiązania nierówne zdolności administracji krajowych poszczególnych państw członkowskich mogą utrzymać różnice w czasie i praktyce postępowań, mimo wspólnych minimalnych zasad.
Akt o przenoszeniu umiejętności
Projekt ustanawia unijny system cyfrowych poświadczeń kwalifikacji znajdujących się w krajowych ramach kwalifikacji. Poświadczenia mają być wydawane do Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, bezpłatnie dla posiadacza, i mieć taką samą wartość dowodową jak odpowiadający im dokument papierowy. Dane o kwalifikacjach, instytucjach nadających i akredytacjach mają być dostępne przez Europass, a opisy umiejętności mogą korzystać z ESCO.
Dla przewoźnika rozwiązanie może być użyteczne przy rekrutacji transgranicznej kierowców, dyspozytorów, mechaników i personelu technicznego, jeżeli odpowiednia kwalifikacja jest włączona do krajowej ramy kwalifikacji. Pracodawca otrzyma narzędzie do weryfikacji autentyczności, statusu i instytucji nadającej.
Trzeba jednak odnotować, że nie każdy kurs, certyfikat pracodawcy lub dokument sektorowy musi zostać objęty systemem krajowej ramy kwalifikacyjnej, a cyfrowe poświadczenie potwierdza istnienie kwalifikacji, ale nie ustanawia równoważności kwalifikacji i nie daje automatycznego prawa dostępu do zawodu regulowanego.
Nowelizacja dyrektywy o kwalifikacjach zawodowych
Nowelizacja dyrektywy o kwalifikacjach zawodowych będzie miała bardzo ograniczone znaczenie dla kierowców, gdyż zawód kierowcy wykonującego przewóz drogowy oraz dokumenty transportowe są zasadniczo regulowane przez szczególne akty sektorowe. Projekt może mieć znaczenie dla innych zawodów związanych z pracą w sektorze TSL, jeżeli dane państwo kwalifikuje je (lub będzie kwalifikować), jako zawód regulowany i stosuje do niego dyrektywę 2005/36/WE.
Ostateczny wpływ pakietu na branżę TSL
Pomimo, że wstępna analiza rozwiązań proponowanych w Pakiecie na rzecz sprawiedliwej mobilności pracowników, nie budzi dużych branżowych kontrowersji (z wyjątkiem rozszerzenia zadań i uprawnień ELA), pamiętać należy, że jest to dopiero pierwszy etap prac legislacyjnych. Z praktyki ostatnich lat wiemy, że projekty Komisji ulegają znacznej modyfikacji na etapie prac w Parlamencie Europejskim i w Radzie. A większość, już obowiązujących w transporcie drogowym rozwiązań, mających negatywnych wpływ na rynek oraz na przedsiębiorców, została wprowadzona w wyniku poprawek Parlamentu. Dlatego też Transport i Logistyka Polska będzie aktywnie śledzić dalsze prace nad pakietem.
