Transport, spedycja i logistyka są wyjątkowo wrażliwe na zakłócenia zewnętrzne. Sabotaż, działania hybrydowe poniżej progu otwartej agresji zbrojnej, blokady podczas protestów społecznych, pandemie czy kryzysy paliwowe mogą ograniczyć zdolność przedsiębiorstw do realizacji dostaw. Skutki szybko odczuwają mieszkańcy, szpitale, handel i przemysł. Dlatego Transport i Logistyka Polska postuluje uzupełnienie projektu Krajowej Strategii Odporności Podmiotów Krytycznych o konkretne rozwiązania zabezpieczające ciągłość działania sektora TSL.
W opinii adresowanej do Dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa TLP popiera cel zwiększenia odporności państwa i zapewnienia ciągłości usług kluczowych. Wskazuje jednak, że osiągnięcie tego celu wymaga zabezpieczenia całych łańcuchów dostaw, również przedsiębiorstw, które nie mają statusu podmiotu krytycznego, lecz warunkują jego funkcjonowanie.
Zakłócenie transportu może uruchomić kryzys w innych sektorach
Działalność TSL zależy od jednoczesnej dostępności dróg i terminali, paliw, energii, łączności oraz pracowników. Przedsiębiorca nie ma bezpośredniego wpływu na znaczną część tych warunków. Nawet dobrze przygotowana firma może utracić możliwość wykonywania zleceń wskutek blokady infrastruktury, przerwania dostaw paliwa czy rozległej awarii zasilania.
Nie trzeba pełnoskalowej inwazji, aby poważnie zakłócić przepływ towarów. Celowe działania wymierzone w infrastrukturę, cyberataki, ale również zdarzenia niezwiązane z wrogą działalnością — protesty społeczne, epidemie czy awarie — mogą wywołać skutki wykraczające poza sam transport.
Możliwość zastąpienia pojedynczego przewoźnika nie oznacza możliwości zastąpienia wielu przedsiębiorstw dotkniętych tym samym zakłóceniem. Dlatego planowanie odporności powinno obejmować zdolność całego rynku do utrzymania niezbędnych dostaw.
Zapasy żywności i paliw muszą być dostępne dla odbiorców
Projekt Strategii uwzględnia zaopatrzenie ludności w żywność oraz potrzebę utrzymywania zapasów i zdolności logistycznych. TLP postuluje doprecyzowanie sposobu realizacji tych założeń.
Ochrona powinna obejmować cały łańcuch: dostawy do producentów i przetwórców, przewóz, magazynowanie, kompletację oraz dystrybucję do punktów sprzedaży i wydawania żywności. Szczególnego zabezpieczenia wymaga łańcuch chłodniczy.
Podobna zależność dotyczy paliw. Samo istnienie zapasów nie zapewnia możliwości ich wykorzystania. Potrzebne są cysterny, kierowcy, działające urządzenia do wydawania paliwa oraz procedury awaryjnego tankowania i rozliczania transakcji.
TLP proponuje przygotowanie sieci punktów awaryjnego tankowania i zasad zaopatrywania przedsiębiorstw realizujących dostawy priorytetowe. System powinien obejmować również podwykonawców i umożliwiać ich zastępowanie.
Energia dla magazynów i dostępność kierowców
W opinii wskazano potrzebę zabezpieczenia minimalnej mocy niezbędnej do działania magazynów, chłodni, urządzeń przeładunkowych, systemów informatycznych oraz ładowania pojazdów i urządzeń transportu wewnętrznego. Ocena ryzyka powinna obejmować także dostępność LNG, CNG i innych nośników energii wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa.
Równie ważne jest utrzymanie dostępności kierowców, pracowników magazynowych i personelu technicznego. Potrzeby te trzeba uzgodnić z zadaniami obronnymi, ochroną ludności i innymi obowiązkami publicznymi. Planowanie musi zapobiegać przeznaczaniu tych samych pracowników i pojazdów do zadań, których nie można równocześnie wykonać.
Ciągłość dostaw to także towary niebezpieczne i odpady
TLP zwraca uwagę na konieczność utrzymania przewozu paliw, gazów medycznych i chemikaliów potrzebnych do uzdatniania wody. Zabezpieczenia wymaga również odbiór i transport odpadów, w tym niebezpiecznych oraz zakaźnych odpadów medycznych. Zakłócenia tych usług mogą ograniczyć funkcjonowanie podmiotów krytycznych.
Planowanie powinno uwzględniać zastępczych przewoźników i instalacje zagospodarowania odpadów, a także ochronę towarów niebezpiecznych dużego ryzyka przed kradzieżą i wykorzystaniem do działań przestępczych.
Potrzebny program sektorowy z finansowaniem i udziałem branży
TLP postuluje opracowanie programu zapewnienia ciągłości transportu, obsługi spedycyjnej, magazynowania i dystrybucji. Powinien on określać odpowiedzialne organy, działania, terminy, koszty, źródła finansowania oraz mierniki gotowości.
Dodatkowe zasoby utrzymywane na potrzeby państwa wymagają przejrzystych zasad współfinansowania lub odpłatnych umów gotowości. Skuteczność rozwiązań należy sprawdzać podczas wspólnych ćwiczeń administracji, dostawców paliw i energii oraz przedsiębiorstw.
TLP wnosi również o umożliwienie organizacjom branżowym stałego udziału w przygotowaniu programu i rozwiązań wykonawczych.
