TSL BIZNES O PAKIECIE MOBILNOŚCI I RAPORCIE TLP

TSL BIZNES O PAKIECIE MOBILNOŚCI I RAPORCIE TLP

Związek Pracodawców „Transport i Logistyka Polska” 10 września zorganizował konferencję poświęconą wpływowi Pakietu Mobilności I na europejski system transportu drogowego. Jej celem było zaprezentowanie raportu poświęconego temu tematowi, a sporządzonemu na zamówienie TLP przez prof. Petera Klausa, D.B.A./Boston University, reprezentującego Uniwersytet Friedrich-Alexander Erlangen-Nuernberg (Niemcy) oraz Instytut Fraunhofer, Centrum Badań nad Usługami w ramach Łańcucha Dostaw.

Prof. Klaus to cenionym na całym świecie ekspert w dziedzinie usług logistycznych. Wśród jego osiągnięć naukowych należy wymienić zainicjowanie w 1996 r. i opracowywanie corocznych raportów „Top 100 in European Transport and Logistics Services”.

Przedstawiając analizę dotyczącą wpływu podaży i popytu na zdolność przewozową w transporcie drogowym w Europie z perspektywy geograficznej i biznesowej profesor podkreślił: – Raport nie kwestionuje motywów, jakimi kierują się ustawodawcy oraz pozostałe strony zaangażowane w ten proces (…). Ma za zadanie przyczynić się do lepszego zrozumienia złożoności tego sektora poprzez przedstawienie opinii szerokiego grona ekspertów działających w transporcie drogowym.

Problem transportu międzynarodowego w UE

Pakiet Mobilności I został przygotowany przez Komisję Europejską. Jego deklarowanym celem jest zmiana i rozszerzenie przepisów UE w zakresie transportu drogowego poprzez znalezienie równowagi pomiędzy celami, jakie stawia sobie europejski system transportu drogowego: bezpieczeństwem, sprawiedliwością społeczną, zrównoważonym rozwojem i celami ekonomicznymi. Jednak już od momentu pierwszej publikacji propozycji w ramach Pakietu Mobilności w roku 2017 r. toczą się debaty na temat skutków jego wprowadzenia. Obawy dotyczą przede wszystkim kosztów i możliwości stosowania wielu aspektów Pakietu. Wątpliwości budzi projekt wprowadzenia licznych zmian i poprawek przy jednoczesnej niepełnej transparentności niektórych z nich.

A problemu nie należy bagatelizować, gdyż dotyczy całego sektora międzynarodowego transportu drogowego w Unii Europejskiej, który wykorzystuje 600 tys. samochodów ciężarowych o dużej ładowności i zatrudnia około 740 tys. międzynarodowych kierowców. W tym polskie fi rmy zajmujące się transportem międzynarodowym przewożą ponad 30% ładunków i są liderem na tym rynku (GUS). Dlatego TLP uważa, że temat ten jest bardzo istotny dla całej branży, a warunki wprowadzenia Pakietu Mobilność I będą stanowić o przetrwaniu na rynku wielu przedsiębiorstw transportowych.

– Z dużą uwagą przyglądamy się trwającym od połowy 2017 r. unijnym pracom nad pierwszą częścią Pakietu Mobilności – kompleksową inicjatywą legislacyjną Komisji Europejskiej, zmieniającą ramy funkcjonowania branży transportu drogowego. Niepokoi nas, że ostatni etap prac nad Pakietem cechują: głęboki podział polityczny, nadmierny pośpiech, brak prób wypracowywania rozsądnych kompromisów, obecność i przewaga argumentów natury publicystycznej nad merytorycznymi oraz – co nas najbardziej martwi – brak oceny skutków regulacyjnych dla nowych rozwiązań przyjętych w trakcie prac. Dlatego właśnie zdecydowaliśmy się na zlecenie ekspertyzy dotyczącej skutków regulacyjnych Pakietu Mobilności, niezależnemu ekspertowi – tłumaczy prezes TLP Maciej Wroński.

W oparciu o analizę danych

Badanie, w oparciu o które został sporządzony raport, przeprowadzono w pierwszej połowie 2019 r. Jego celem było oszacowanie wpływu proponowanych zmian na europejski system transportu drogowego, w szczególności w aspekcie licznej grupy zawodowej jaką są kierowcy pojazdów ciężarowych w ruchu międzynarodowym w UE, przyszłej struktury i efektywności przewozów w UE, a także wzrostu gospodarczego oraz dobrobytu państw członkowskich.

Zanim do tego doszło, przeprowadzono szczegółową analizę stosownych dokumentów legislacyjnych oraz badania i analizy ilościowe dotyczące międzynarodowych przewozów drogowych wykonywanych na terenie całej Europy. Prof. Klaus, sporządzając analizę, korzystał również z własnego doświadczenia w dziedzinie międzynarodowych operacji transportu drogowego oraz z danych uzyskanych od 25 przedstawicieli międzynarodowej branży transportu drogowego z 10 krajów europejskich – dużych i średnich przedsiębiorstw, z którymi przeprowadzono wywiady. W oparciu o te informacje zidentyfikował pięć kluczowych obszarów:

kwestia tygodniowych okresów odpoczynku poza pojazdem;

zarzuty odnoszące się do dumpingu społecznego i nieuczciwej konkurencji w branży transportu drogowego;

propozycja dotycząca przymusowych powrotów kierowcy i pojazdu do bazy;

– przepisy związane z kabotażem i kwestia płacy minimalnej;

konsekwencje zmian przepisów dotyczących pracowników delegowanych i zastosowanie przepisów rozporządzenia „Rzym I”[1] względem możliwości wykonywania przewozów typu cross-trade[2] w przyszłości.

Wnioski płynące z ekspertyzy

Wśród najistotniejszych wniosków i spostrzeżeń płynących z raportu prof. Klausa, TLP wymienia następujące:

Kierowcy są obecnie głównym wąskim gardłem dla przepustowości europejskiego systemu transportowego. W Europie występuje znacząca przepaść między centrami popytu na transport transgraniczny, a dostępnością zasobów w postaci kierowców. Ponad 500 tys. kierowców pochodzących z krajów peryferyjnych wschodniej i południowo-zachodniej Europy przewozi codziennie ładunki w transporcie międzynarodowym, których miejsca załadunku lub rozładunku (lub oba z nich) znajdują się w krajach Europy Centralnej, takich jak Niemcy, Francja czy kraje Beneluxu.

– W przypadku szybkiego wprowadzenia obecnych propozycji zmian przepisów zawartych w Pakiecie Mobilności I nieuniknione są zakłócenia zdolności i możliwości europejskiego systemu drogowego przewozu ładunków. Podaż usług transportowych w całej Europie zostanie znacząco ograniczona. Przełoży się to na spadek konkurencyjności europejskich przewoźników, a także ograniczenie zdolności gospodarki UE do skutecznego konkurowania na arenie międzynarodowej i zwiększania dobrobytu jej obywateli. Skutkiem może być również zaprzepaszczenie trwających od dziesięciu lat wysiłków UE na rzecz harmonizacji poziomów życia pomiędzy starymi a nowymi członkami UE – poprzez utratę miejsc pracy z firm migrujących do centrum Europy, utratę dochodów kierowców, dochodów z podatków itp.

Zmiana przepisów, która w założeniu ma poprawić warunki pracy kierowców, w praktyce oznaczać będzie zmniejszenie ogólnej wydajności i zdolności przewozowej systemu transportu drogowego. To z kolei pociągnie za sobą zapotrzebowanie na większą liczbę pojazdów i kierowców, a także spowoduje podwyższony ruch na drogach i negatywnie wpłynie to na środowisko naturalne. Kwestie warunków socjalnych i konkurencyjność transportu drogowego w Europie nie zostaną rozwiązane poprzez ich „wyregulowanie” – niezbędne są konkretne i skuteczne działania na rzecz poprawy stosownej infrastruktury oraz pomoc w podniesieniu poziomu przejrzystości, wydajności i profesjonalizmu europejskiego systemu transportu drogowego.

Możliwe dwa scenariusze

Na podstawie przeprowadzonych analiz można stworzyć dwa scenariusze rozwoju transportu drogowego w przyszłości. Pierwszy obejmuje szybkie wdrożenie i egzekwowanie obecnych propozycji bez zmian. W sposób drastyczny ograniczy to zdolność przewoźników do kontynuowania przewozów typu cross-trade. Podstawowe konsekwencje obejmą wzrost kosztów, nieuchronne krótkie straty zdolności przewozowych i utratę elastyczności systemu transportowego (spowodowana będzie koniecznością powrotu do domu oraz skuteczną eliminacją operacji typu cross-trade). A jeśli, tak jest jak się planuje, scenariusz zostanie szybko wdrożony, pojawią się problemy z dostępnością mocy transportowych, ponieważ mniejsi i słabsi przewoźnicy znikną z rynku. Także wcześniejsze wysiłki UE na rzecz harmonizacji poziomów dobrobytu pomiędzy starszymi i młodszymi członkami Unii, zostaną częściowo zaprzepaszczone przez utratę miejsc pracy w firmach migrujących do centrum Europy, dochodów kierowców, dochodów z podatków itp.

Drugi scenariusz ekspertów branżowych, został nakreślony przy założeniu, że proces polityczny dotyczący Pakietu Mobilności pozwoli na dalsze zmiany obecnych propozycji uwzględniających obawy uczestników sektora transportu i logistyki. Oferuje on możliwość uniknięcia zakłóceń w europejskim systemie transportu drogowego. Zawarto w nim sugestie dotyczące harmonizacji i uproszczenia przepisów, wsparcia przemysłu transportu drogowego w procesie dalszej profesjonalizacji i umożliwienie tej gałęzi gospodarki dalszego pełnienia funkcji „siły napędowej” integracji europejskiej i konkurencyjności gospodarczej. Podkreślono, że kierowcy nie zawsze za wartość uznają to, co wydaje się słuszne ustawodawcy, jak np. krótkie cykle powrotów do domu.

Również Związek Pracodawców „Transport i Logistyka Polska” uważa, iż szybkie wdrożenie Pakietu Mobilności zwiększy ryzyko poważnych przerw w funkcjonowaniu europejskiego systemu transportu drogowego, zaprzepaści wysiłki UE na rzecz harmonizacji poziomów dobrobytu pomiędzy starszymi i młodszymi państwami wspólnoty, a także osłabi konkurencyjność unijnych przewoźników względem konkurentów spoza UE.

Prof. Peter Klaus ma nadzieję, że raport sprawi, że dyskusja na temat prawdopodobnego wpływu ostatnich propozycji dotyczących uregulowania międzynarodowego transportu drogowego w Europie stanie się bardziej świadoma i ułatwi znalezienie odpowiedzi na trzy pytania:

Jakie fakty dotyczące danych liczbowych i przepisów prawnych mają największe znaczenie dla wyważonych, racjonalnych decyzji w procesie politycznym, związanym z opracowaniem „Pakietu Mobilności”?

Jakie są najbardziej istotne doświadczenia i obawy dotyczące wpływu Pakietu Mobilności na możliwości europejskiego systemu transportu drogowego z perspektywy czołowych przedstawicieli branży transportu drogowego i szeroko rozumianej logistyki?

Jakie wnioski można wyciągnąć z systematycznego gromadzenia i podsumowywania opinii osób działających w sektorze transportowym i jak można je wykorzystać na kolejnych etapach procesu politycznego dotyczącego opracowywania Pakietu Mobilności?

Propozycje zmian

Autor ekspertyzy przedstawił również najpilniejsze propozycje zmian do procedowanego Pakietu Mobilności, które podsumowują raport:

Należy zrezygnować z wniosku dotyczącego tygodniowych okresów odpoczynku poza pojazdem i zastąpić tę propozycję intensywnym programem rozwoju infrastruktury.

Nie należy narażać się na ryzyko utraty znacznej części zdolności przewozowych i elastyczności transportu drogowego w Europie przez uniemożliwienie wykonywania operacji typu cross-trade, nagle eliminując w ten sposób z rynku wielu mniejszych operatorów z krajów peryferyjnych.

– Konieczne jest wydłużenie okresu przystosowania dostawców usług transportowych i ich istotnych klientów w celu wyrównania poziomów płac, profesjonalizacji zarządzania transportem drogowym małych przedsiębiorstw oraz pełnej harmonizacji i uproszczenia prawa pracy w poszczególnych krajach członkowskich UE.

Należy skoncentrować wysiłki polityczne i legislacyjne na uproszczeniu i harmonizacji przepisów w całej Europie, zamiast wspierać protekcjonizm narodowy, przyznając pierwszeństwo przepisom krajowym. Należałoby także promować nowe modele obsługi długich tras transportowych.

– Zdaniem prof. Klausa, przyjęcie tych propozycji pozwoli na dalszy rozwój europejskiego systemu transportu z korzyścią dla klientów, kierowców, wzrostu europejskich gospodarek, jak również postępu w osiąganiu celów w zakresie poprawy bezpieczeństwa, warunków pracy i zrównoważonego rozwoju.

Opr. Elżbieta Haber
zastępca redaktora naczelnego TSL Bzines

 

0
Translate »